Food

Lactosevrij eten, is dat niet moeilijk? – deel 1

30 januari 2014
Lactosevrije taart

Ik eet inmiddels al bijna anderhalf jaar zo goed als lactosevrij. Als ik tegen mensen zeg dat ik lactosevrij eet krijg ik vaak rare blikken. En vragen. “Is dat niet moeilijk?” “Mag je dan wel mayonaise bij de friet?”. “Maar dan kun je dus bijna niks meer eten?” “Kun je dan nog wel buiten de deur eten?” zijn de vragen die ik het meeste hoor. Of “Ik zou dat niet kunnen hoor wat jij doet, ik ben zo gehecht aan mijn glas melk/yoghurt/toetje/vul maar in”. Om meteen even antwoord te geven op die vragen en opmerking: nee dat is niet moeilijk, ja echte mayonaise bevat geen melkproducten, nee ik kan super veel eten en ja ik eet regelmatig buiten de deur. En geloof mij als je na een bakje yoghurt binnen de kortste keren onder andere een pijnlijke, opgezette en harde buik krijgt en niet weet wanneer je naar de WC kan rennen (sorry too much information..) dan laat je dat bakje of toetje met alle liefde staan. Maar heel eerlijk, in het begin had ik er best wel moeite mee en werd ik er soms best chagrijnig van. Dan dacht ik dat ik zó goed gegeten had en kreeg ik ‘s avonds toch weer ontzettende buikpijn. En dan voelt het soms wel even alsof je niets meer mag. Maar het is ook een kwestie van het jezelf eigen maken, leren welke producten je wél kunt gebruiken en wat voor jou wel en niet werkt.

Voor ik nog meer vertel wil ik even duidelijk maken dat ik géén voedingsdeskundige, arts of iets anders in die richting ben. Dit is puur hoe ik het ervaar en wat er voor mij werkt. Als ik jou daar mee help is dat natuurlijk heel fijn maar dit is niet medisch onderbouwd. Onderstaande (en de voorbeelden) is dan ook gebaseerd op mijn persoonlijke ervaringen.

Waarom eet ik lactosevrij?

In de zomer van 2012 ging ik op vakantie naar het prachtige Griekse eiland Corfu. Op die vakantie werd ik echter ziek. Vrij ziek. Al vanaf dag 1, nog voordat ik daar uberhaupt iets gegeten had. Ik had constant buikpijn, buikkrampen en kon naar de WC blijven rennen. Mijn buik deed zó’n pijn dat ik op een gegeven moment zelfs dubbel klapte van de pijn of misselijk werd en moest overgeven. Dat is normaal al geen pretje, maar op vakantie al helemaal niet. Tel daar nog bij op dat het tegen de 40 graden was op sommige dagen en je hebt misschien een goed beeld van hoe ik me voelde. Maar ik had wel vaker buikpijn en ging daar echt mijn vakantie niet door laten verpesten. Er was ook geen peil op te trekken, na het ontbijt kon ik vaak naar de hotelkamer terug rennen, dan kon het prima een paar uur goed gaan om daarna weer te moeten rennen. Goed genoeg details. Wij zijn niet het soort mensen dat op vakantie heel de dag aan het zwembad zit dus op zondag besloten we toch over het eiland te gaan rijden (in plaats van een boot te huren, wat we eigenlijk wilde doen die dag. Gelukkig hebben we dat twee dagen uitgesteld, want dat was nog meer ellende geweest). Die dag voelde ik me echter steeds zieker worden, zo erg dat ik op een bepaald moment zelfs huilend mijn vriend op heb gebeld die in Nederland zat. Ik denk dat de overige keren dat ik hem in vier jaar tijd huilend heb opgebeld op een hand, of zelfs een halve hand te tellen zijn. We besloten een dokter te bezoeken en die dacht dat ik een darminfectie had. Ik kreeg een recept mee (wat nog een hele zoektocht was naar een apotheek. Het was immers zondag en uiteindelijk vonden we in een inieminie bergdorpje een open apotheek) en ook iets tegen de pijn. Dat leek te helpen. We hadden geloof ik nog drie dagen op Corfu en die drie dagen at ik op doktersadvies heel licht. De pillen hielpen en ik maakte in Nederland de kuur netjes af. Ik hoefde niet meer te rennen en had geen buikpijn meer. Maar ik hoefde helemaal niet meer naar de WC, zo’n paardenmiddel had ik blijkbaar gekregen. Nadat ik een week terug in Nederland was (ik was inmiddels klaar met de kuur en de klachten kwamen langzaam terug) besloot ik toch maar naar mijn eigen huisarts te gaan om met hem te overleggen. En wat bleek, ik was waarschijnlijk lactose-intolerant. En dan is 1+1 snel 2. Ik ontbeet in Griekenland (en in Nederland ook regelmatig) standaard met een grote kom Griekse yoghurt met honing. Ik at misschien geen kaas op mijn brood maar wel graag een dikke laag Nutella of Duo Penotti. Ik bleek inderdaad lactose-intolerant en sinds ik lactosevrij eet zijn zo veel van mijn klachten verdwenen.

Wat is lactose-intolerantie?

Lactose is een melksuiker, het is een suiker dat in melk en melkproducten voorkomt. Om lactose te kunnen verteren maakt de dunne darmwand een enzym aan, lactase. Als je lichaam dit niet, of onvoldoende, aanmaakt dan kan de lactose niet goed worden verteerd. De lactose komt dan onverteerd in je dikke darm en door je darmflora gaat te lactose vergisten. Hier kun je last van krijgen, niet iedereen heeft er evenveel last van. Als je er wel last van hebt spreek je van lactose-intolerantie. Het is dus een intolerantie, je verdraagt lactose niet goed, en geen allergie (dan geeft je afweersysteem een abnormale reactie op bepaalde stoffen). Overigens heb ik me laten vertellen dat lactose-intolerantie een typische “Westerse ziekte” is. In heel veel producten in de Westerse supermarkten en voedingsindustrie zit iets van melk verwerkt. Daardoor kunnen wij op latere leeftijd nog zo goed lactose verdragen. In veel Afrikaanse en Aziatische landen is wel 80% van de mensen lactose-intolerant. Nadat de baby’s geen moeder- of flesmelk meer krijgen krijgen ze daar namelijk nog amper lactose binnen. Hun lichaam hoeft dus geen lactase meer aan te maken en doet dit ook niet. Dit is ook hoe de natuur het eigenlijk bedoelt heeft, van heel vroeger uit gezien. Omdat er in veel Afrikaanse en Aziatische landen amper lactose in het eten verwerkt zit kennen ze daar het probleem niet. Onderstaande afbeelding geeft een goed beeld weer.

wereldkaart verdeling lactose-intolerantie

Bron: Minus L

Veel mensen die lactose-intolerant zijn kunnen overigens wel hele kleine hoeveelheden lactose verdragen, maar dit verschilt echt per persoon. Ik merk bij mezelf dat ik minder heftig reageer als ik eens een keer iets met lactose binnen krijg dan wanneer ik dagelijks lactose binnen krijg. Maar het verschilt ook weer per product en de hoeveelheid lactose die er in zit, op ijs of yoghurt reageer ik bijvoorbeeld heftiger dan op een wit broodje. En als is ontzettende trek heb in een bak Ben&Jerry’s dan haal ik die bak soms gewoon. En dan geniet ik er twee keer zo hard van en is het me die buikpijn daarna wel waard. Of als we met vriendinnen een high-tea gaan doen met cupcakes e.d. Dan heb ik een supergezellige middag en ‘s avonds buikpijn. Jammer dan. Als ik dat af en toe doe is het wel te handelen.

Welke symptomen heb je bij lactose-intolerantie?

Ik had dus ontzettende last van mijn buik. Mijn buik was constant opgezwollen, mijn darmen waren constant druk in beweging (het leek af en toe wel een orkest), ontzettende pijn, winderigheid, diarree, misselijk, soms overgeven etc. Af en toe was mijn buik naast opgezwollen ook hard en leek het wel of ik een beginnend zwangerschapsbuikje had. Diezelfde klachten heb ik nu nog steeds als ik wel lactose binnen krijg. In mindere mate, want mijn darm wordt niet constant geïrriteerd en het is niet reactie op reactie maar ze zijn er wel. Zoals hierboven al geschreven verschilt het ook per product. Maar soms krijg je wel grappige situaties. Zo had ik van de zomer een keer een strak jurkje aan en besloot ik toch die lekkere McFlurry te halen. Dat is softijs en dus een grote bonk lactose. Daar kreeg ik last van, mijn buik zwol al vrij snel op en was ook vrij hard. Toen ik later op de avond wat zware dozen aan het sjouwen was kwamen er spontaan twee mannen naar mij toe om me te helpen, want een zwangere vrouw moet je niet laten sjouwen. Uhhh..wat? Ik heb ze maar in die waan gelaten, en toen ik later in de spiegel keek kon ik ze van opzij ook geen ongelijk geven. Voortaan dus geen strakke dingen meer aan op zo’n cheatmoment. En om er even een beeld bij te geven: dit is hoe mijn buik eruit ziet nadat ik een broodje heb gegeten waar lactose in bleek te zitten. Daar zit dus een heel klein beetje lactose in. Beeld je maar in wat er gebeurd na een ijsje of bak yoghurt.

Overigens ervaart niet iedereen dezelfde klachten en de ene persoon heeft ze heftiger dan de ander. Wel gaat het vaak om klachten die te maken hebben met je darmen.

Lactosevrij eten

Om even terug te komen op de titel van deze post. Is lactosevrij eten moeilijk? Ja en nee. Ja, in het begin moet je op heel veel dingen letten. Er zit in zoveel producten lactose verwerkt. En het staat niet altijd op de verpakking of zit in andere ingrediënten verwerkt (want ook melkpoeder of weipoeder of melkweipoeder bevat lactose en ook melkeiwit kan lactose bevatten). Maar nee, als je eenmaal weet waar je wel en niet tegen kan wordt het steeds makkelijker en zul je ook steeds meer producten vinden die je wél mag hebben.

Omdat deze post inmiddels al meer dan 1500 woorden bevat ga ik een vervolgpost wijden aan praktische tips maar mijn allerbelangrijkste tip is: zelf maken. Ik was altijd al anti pakjes en zakjes en maakte bijna alles zelf. Sinds ik lactosevrij eet maak ik alles zelf. Er komt nog geen saus uit een potje in bij mij. En waarom zou je dat niet doen? Je weet precies wat je binnenkrijgt, zonder rare toevoegingen, het is vers, super lekker én je weet zeker dat het lactosevrij is. Om het dan nog maar niet te hebben over de voldoening die je voelt als je iets zelf gemaakt hebt.

Mocht je inspiratie nodig hebben, bijna al mijn recepten hebben een extra kopje met informatie hoe je dit lactosevrij kunt maken. Oudere recepten (van voor ik lactosevrij at) hebben dit nog niet, dit wil ik in de toekomst wel doen. Ik ga nu meteen verder met deel 2 van deze post en die hoop ik dit weekend online te kunnen plaatsen. Mocht je nog vragen hebben stel ze vooral in de reacties dan zal ik kijken of ik mijn ervaringen kan delen. En mocht je zelf nog tips hebben, kom maar op!

Dit vind je waarschijnlijk ook leuk

  • Aurelie 03/02/14 op 11:50

    Ik vind jouw artikel erg interessant! Ik was ook één van die mensen die dacht dat lactosevrij eten bijna onmogelijk was, maar nu ik jouw verhaal hoor, zie ik dat het wel mogelijk is mits een paar ingrijpende veranderingen.